Nova Patents
PL2115113T3

Detergent

Abstract

This record has no abstract on file.

Term

1.2 yearsto projected expiry

Projected expiry 5 December 2027, counted from filing; an application has no term until it is granted.

  1. Priority
  2. Filed
  3. Published
  4. Today
  5. Projected expiry

1 claim: 1 independent, 0 dependent

  1. 1
    Zastrzeżenia patentowe 1. Bezfosforanowy środek do maszynowego zmywania naczyń, zawierający substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 lub -C 2 H 5 , X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 222 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, (iii) ewentualnie dalsze monomery, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. 2. Środek do maszynowego zmywania naczyń według zastrz. - 50 1, znamienny tym, że udział wagowy kopolimeru a) wynosi 4-18% wagowych, korzystnie 6-15% wagowych, a zwłaszcza 6-12% wagowych. 3. Bezfosforanowy środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że kopolimer a) zawiera jako monomery iii) monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego. 4. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że udział wagowy niejonowego środka powierzchniowo czynnego b) wynosi 1-10% wagowych, korzystnie 2-8% wagowych, zwłaszcza 3-6% wagowych. 5. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że niejonowy środek powierzchniowo czynny b) wykazuje wzór ogólny R 1 -CH(OH)CH=2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwł aszcza 20-40. 6. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawiera 5-60% wagowych, korzystnie 10-50% wagowych, a zwłaszcza 15-40% wagowych cytrynianu. 7. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawie-ra 1-20% wagowych, korzystnie 2-15% wagowych, a zwłaszcza 4-12% wagowych nadwęglanu sodowego. 8. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawiera dalej środek kompleksotwórczy, korzystnie kwas 1hydroksyetano-1,1-difosfonowy i/lub kwas metyloglicynodioctowy. - 51 9. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, zawierający a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwłaszcza 20-40, c) 10-50% wagowych cytrynianu, d) 2-15% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy. 10. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, zawierający a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie - 52 istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwł aszcza 20-40, c) 10-50% wagowych cytrynianu, d) 2-15% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy, f) 1,0-6% wagowych enzymu. 11. Sposób czyszczenia naczyń w zmywarce do naczyń z zastosowaniem środków do maszynowego zmywania naczyń według jednego z zastrz. 1-10. 12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że w toku procesu czyszczenia do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń nie dozuje się żadnego dodatkowego zmiękczacza wody i żadnego dodatkowego środka płuczącego. Henkel AG Co. KGaA Zastępca:RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2115113 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 05.12.2007 07847827.8 (97) O udzieleniu patentu europejskiego ogłoszono: 28.11.2012 Europejski Biuletyn Patentowy 2012/48 EP 2115113 B1 (13) T3 (51) Int.Cl. C11D 3/37 (2006.01) C11D 1/72 (2006.01) (54) Tytuł wynalazku: Środki czyszczące Pierwszeństwo: 06.02.2007 DE 102007006629 (43) Zgłoszenie ogłoszono: 11.11.2009 w Europejskim Biuletynie Patentowym nr 2009/46 (45) O złożeniu tłumaczenia patentu ogłoszono: 30.04.2013 Wiadomości Urzędu Patentowego 2013/04 (73) Uprawniony z patentu: Henkel AG Co. KGaA, Dϋsseldorf, DE (72) Twórca(y) wynalazku: NADINE WARKOTSCH, Dϋsseldorf, DE JOHANNES ZIPFEL, Dϋsseldorf, DE ARND KESSLER, Monheim am Rhein, DE CHRISTIAN NITSCH, Dϋsseldorf, DE ARNO DϋFFELS, Dϋsseldorf, DE THOMAS HOLDERBAUM, Hilden, DE O I— (74) Pełnomocnik: rzecz. pat. Edward Buczyński POLSERVICE KANCELARIA RZECZNIKÓW PATENTOWYCH SP. Z O.O. 0. ul. Bluszczańska 73 00-712 Warszawa 0. Uwaga: W ciągu dziewięciu miesię cy od publikacji informacji o udzieleniu patentu europejskiego, każda osoba może wnieść do Europejskiego Urzędu Patentowego sprzeciw dotyczący udzielonego patentu europejskiego. Sprzeciw wnosi się w formie uzasadnionego na piśmie oświadczenia. Uważa się go za wniesiony dopiero z chwilą wniesienia opłaty za sprzeciw (Art. 99 (1) Konwencji o udzielaniu patentów europejskich). OK II-12/P31659PL00 EP 2 115 113 B1 Środki czyszczące Niniejsze zgł oszenie patentowe opisuje ś rodki czyszczące, a zwłaszcza środki czyszczące do maszynowego czyszczenia maszyn. Przedmiotem tego zgłoszenia są zwłaszcza bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń. Maszynowo zmywanym naczyniom stawia się dzisiaj często wyższe wymagania niż naczyniom ręcznie zmywanym. Tak więc naczynia po czyszczeniu maszynowym powinny być nie tylko całkowicie wolne od resztek jedzenia, lecz także nie powinny wykazywać żadnych białawych plam wynikających z twardości wody lub innych soli mineralnych, które z braku środków zwilżających pochodzą z wyschniętych kropelek wody. Nowoczesne ś rodki do maszynowo zmywanych naczyń spełniają te wymagania drogą łączenia w jedną całość czyszczących, pielęgnacyjnych, zmiękczających wodę i aktywnych przy płukaniu substancji czynnych i są znane użytkownikowi jako środki do zmywania naczyń typu „2 w 1” lub „3 w 1”. Jako zasadniczy składnik dla powodzenia zarówno przy czyszczeniu jak i przy zmywaniu środki do maszynowego zmywania naczyń przewidziane dla prywatnego użytkownika końcowego zawierają substancje szkieletowe. Te substancje szkieletowe zwiększają po pierwsze alkaliczność kąpieli czyszczącej, przy czym ze wzrastającą alkalicznością emulgują i zmydlają się tłuszcze i oleje, a po drugie na skutek kompleksowania zawartych w kąpieli wodnej jonów wapniowych zmniejszają twardość wody kąpieli czyszczącej. Jako szczególnie skuteczne substancje szkieletowe okazały się fosforany litowców, które z tego względu stanowią główny składnik przeważającej liczby dostępnych w handlu środków do maszynowego zmywania naczyń. - 2 Tak wię c, o ile fosforany z uwagi na swoje korzystne działanie są bardzo wysoko cenione jako składnik środków do maszynowego zmywania naczyń, to ich stosowanie z punktu widzenia ochrony środowiska jest jednak problematyczne, ponieważ zasadnicza część fosforanu dostaje się poprzez ścieki domowe do wód powierzchniowych, a zwłaszcza odgrywa wątpliwą rolę w stojących wodach powierzchniowych (jeziorach, spiętrzających stopniach wodnych) w przypadku ich przenawożenia. Na skutek tego zjawiska określanego także jako eutrofia, poprzez przepisy ustawowe znacznie zmniejszono stosowanie trifosforanu pentasodowego w środkach do prania tekstyliów w niektórych krajach, np. w USA, Kanadzie, Włoszech, Szwecji, Norwegii, a w Szwajcarii zakazano ich całkowicie. W Niemczech środki piorące od roku 1984 mogą zawierać co najwyżej jeszcze 20% tej substancji szkieletowej. Jako substancje zastę pują ce lub wymienne fosforanów w środkach do prania tekstyliów obok kwasu nitrylotrioctowego stosuje się przede wszystkim glinokrzemiany sodowe (zeolity). Z różnych względów te substancje nie są jednak przydatne do stosowania w środkach do maszynowego zmywania naczyń. Stąd jako alternatywę do fosforanów litowców w środkach do maszynowego zmywania naczyń omawia się w literaturze substancje zastępcze, spośród których należy podkreślić zwłaszcza cytryniany. Bezfosforanowe ś rodki do maszynowego zmywania naczyń, które obok cytrynianu zawierają dalej węglany, środki bielące i enzymy, są opisane np. w europejskich dokumentach patentowych EP 662 117 B1 (Henkel KGaA) i EP 692 020 (Henkel KGaA). Dalszą alternatywą fosforanów litowców, w której jedyną substancję szkieletową stosuje się jednak korzystnie w mieszaninie z cytrynianami, jest kwas metyloglicynodioctowy (MGDA). Zawierające MGDA środki do maszynowego zmywania naczyń są opisane np. w europejskim dokumencie patentowym EP 906 407 B1 (Reckitt Benckiser) lub w europejskim zgłoszeniu patentowym EP 1 113 - 3 070 A2 (Reckitt Benckiser). Dalszymi odpowiednimi dokumentami są US 5279756 i US 5308532. Pomimo dotychczasowych starań producentom ś rodków do maszynowego zmywania naczyń nie udało się jednak dotychczas opracować bezfosforanowych środków do maszynowego zmywania naczyń, które pod względem swojej wydajności czyszczenia i płukania, a zwłaszcza swojej skuteczności hamowania tworzenia się osadów byłyby porównywalne z zawierającymi fosforany środkami czyszczącymi lub je całkiem przewyższały. Taka równość wydajności jest jednak warunkiem udanego wprowadzenia do handlu bezfosforanowych środków czyszczących, ponieważ przeważająca liczba użytkowników końcowych, pomimo szerokiej publicznej dyskusji na temat polityki ekologicznej, wciąż decyduje się przeciw ekologicznie korzystnemu produktowi, gdy nie odpowiada on standardowi rynkowemu pod względem swojej ceny i/lub swojej wydajności. Co się tyczy tej sytuacji wyjś ciowej, to zgodnie z tym zadanie niniejszego zgłoszenia polegało na opracowaniu bezfosforanowego środka do maszynowego zmywania naczyń, który zarówno pod względem swojej wydajności czyszczenia, jak i pod względem swoich wyników płukania i swojej wydajnoś ci pod wzglę dem hamowania tworzenia się osadów jest porównywalny z tradycyjnymi, zawierającymi fosforany środkami czyszczącymi lub nawet je przewyższają. Stwierdzono, ż e ś rodki do maszynowego zmywania naczyń, które obok substancji szkieletowej i środka bielącego wykazują dalej także specyficzne niejonowe środki powierzchniowo czynne i specyficzne, hydrofobowo modyfikowane kopolimery, także bez dodatku fosforanów litowców, wykazują doskonałe hamowanie tworzenia się osadów oraz wydajność czyszczenia i płukania. Pierwszym przedmiotem niniejszego wynalazku jest zatem bezfosforanowy środek do maszynowego zmywania naczyń, zawierający substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający - 4 i) monomery z grupy jedno- lub wielokrotnie nienasyconych kwasów karboksylowych, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 lub -C 2 H 5 , X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aroma-tyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, iii) ewentualnie dalsze monomery, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Pierwszym zasadniczym składnikiem środków do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku jest hydrofobowo modyfikowany kopolimer a) zawierający monomery i) i ii). Jako monomery i) z grupy jedno- lub wielokrotnie nienasyconych kwasów karboksylowych stosuje się szczególnie korzystnie kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prosto- 5 łańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 2-12 atomach węgla, podstawione przez -NH 2 , -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, takie jak poprzednio określono, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla. Według wynalazku korzystnie stosuje się bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 2-12 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze - 6 ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostoł a ń cuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależ nie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH 2 CH 2 , -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Szczególnie korzystnymi monomerami i) zawierającymi grupy karboksylowe są kwas akrylowy, kwas metakrylowy, kwas etakrylowy, kwas etachloroakrylowy, kwas etacyjanoakrylowy, kwas krotonowy, kwas fenyloakrylowy, kwas maleinowy, bezwodnik kwasu maleinowego, kwas fumarowy, kwas itakonowy, kwas cytrakonowy, kwas metylenomalonowy, kwas sorbinowy, kwas migdałowy lub ich mieszaniny. Jako niejonowe monomery ii) stosuje się monomery o wzorze o R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 . Szczególnie korzystnymi monomerami tego rodzaju są buten, izobuten, penten, 3metylobuten, 2-metylobuten, cyklopenten, heksan, heksen-1, 2-metylopenten-1, 3-metylopenten-1, cykloheksen, metylocyklopenten, cyklohepten, metylocykloheksen, 2,4,4-trimetylopenten-1, 2,4,4-trimetylopenten-2, 2,3-dimetyloheksen-1, 2,4-dimetyloheksen-1, 2,5-dimetyloheksen-1, 3,5-dimetyloheksen-1, 4,4-dimetylo-heksen1, etylocykloheksyn, 1-okten, olefiny o 10 lub więcej atomów węgla, takie jak np. 1-decen, 1-dodecen, 1heksadecen, 1-oktadecen i C22-olefina, 2-styren, 2metylostyren, 3-metylostyren, 4-propylostyren, 4-cykloheksylostyren, 4-dodecylostyren, 2-etylo-4-benzylostyren, 1-winylonaftalen, 2-winylonaftalen, ester metylowy kwasu akrylowego, ester etylowy kwasu akrylowego, ester - 7 propylowy kwasu akrylowego, ester butylowy kwasu akrylowego, ester pentylowy kwasu akrylowego, ester heksylowy kwasu akrylowego, ester metylowy kwasu metakrylowego, N-(metylo)akrylamid, ester 2-etyloheksylowy kwasu akrylowego, ester 2-etyloheksylowy kwasu metakrylowego, N-(2-etyloheksylo)akrylamid, ester oktylowy kwasu akrylowego, ester oktylowy kwasu metakrylowego, N-(oktylo)akrylamid, ester laurylowy kwasu akrylowego, ester laurylowy kwasu metakrylowego, N-(laurylo)akrylamid, ester stearylowy kwasu akrylo-wego, ester stearylowy kwasu metakrylowego, N-(stearylo)akrylamid, ester behenylowy kwasu akrylo-wego, ester behenylowy kwasu metakrylowego i N-(behenylo)akrylamid lub ich mieszaniny. Jako szczególnie skuteczne w odniesieniu do optymalnego hamowania tworzenia się osadów i wyników czyszczenia i płukania okazały się korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku, w których udział wagowy kopolimeru a) wynosi 4-18% wagowych, korzystnie 6-15, a zwłaszcza 6-12% wagowych. Zgodnie z wynalazkiem korzystne są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) 4-18% wagowych kopolimeru zawierającego i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 , prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prosto ła ńcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 2-12 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglo- 8 wodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 lub -C 2 H 5 , X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. W szczególnie korzystnej postaci wykonania kopolimer d) zawiera obok monomerów i) i ii) dalej trzeci monomer iii) wybrany z grupy obejmującej monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego. W przypadku monomerów zawierających grupy kwasu sulfonowego korzystne są monomery o wzorze R 5 (R 6 )C=C(R 7 )-X-SO3H , w którym R 5 -R 7 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 2-12 atomach węgla, podstawione przez - 9 NH 2 , -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, a X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -(CH2)n-, gdzie n = 0-4, -COO(CH2)k-, gdzie k = 1-6, -C(O)-NH-C(CH3)2- i -C(O)-NHCH(CH2CH3)-. Spośród tych monomerów korzystne są monomery o wzorach H2C=CH-X-SO3H H2C=C(CH3)-X-SO3H HO3S-X-(R 6 )C=C(R 7 )-X-SO3H , w których R 6 i R 7 wybiera się niezależnie od siebie spośród -H, -CH3, -CH2CH3, -CH2CH2CH3, -CH(CH3)2, a X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -(CH2)n-, gdzie n = 0-4, -COO(CH2)k-, gdzie k = 1-6, -C(O)-NH-C(CH3)2- i -C(O)-NHCH(CH2CH3)-. Szczególnie korzystnymi monomerami zawierającymi grupy kwasu sulfonowego są przy tym kwas 1-akrylamido1- propanosulfonowy, kwas 2-akrylamido-2-propanosulfonowy, kwas 2-akrylamido-2-metylo-1-propanosulfonowy, kwas metakrylamido-2-metylo-1-propanosulfonowy, kwas 3metakrylamido-2-hydroksypropanosulfonowy, kwas allilosulfonowy, kwas metallilosulfonowy, kwas alliloksybenzenosulfonowy, kwas metalliloksybenzenosulfonowy, kwas 2- hydroksy-3-(2-propenyloksy)propanosulfonowy, kwas 2metylo-2-propeno-1-sulfonowy, kwas styrenosulfonowy, kwas winylosulfonowy, akrylan 3-sulfopropylu, metakrylan 3-sulfopropylu, sulfometakrylamid, sulfometylometakrylamid oraz mieszaniny omówionych kwasów i ich rozpuszczalnych w wodzie soli. Grupy kwasu sulfonowego mogą występować w polimerach w całkowicie lub częściowej postaci, co oznacza, że atom wodoru grupy kwasu sulfonowego w niektórych lub we wszystkich grupach kwasu sulfonowego może być wymienione na jony metali, korzystnie jony litowców, a zwła- 10 szcza na jony sodowe. Według wynalazku korzystne jest stosowanie częściowo lub całkowicie zobojętnionych kopolimerów zawierających grupy kwasu sulfonowego. Masę molową stosowanych korzystnie wedł ug wynalazku sulfo-kopolimerów można zmieniać, aby właściwości polimerów dostosować do pożądanego celu zastosowania. Korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń charakteryzują się tym, że kopolimery wykazują masy molowe 2000-200000 gmol -1 ,korzystnie 4000-25000 gmol -1 , zwłaszcza 5000-15000 gmol -1 . Zgodnie z wynalazkiem korzystne są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 , prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 212 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny - 11 rodnik o 6-22 atomach węgla, iii) monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH 2 CH 2 , -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Jako drugi istotny składnik środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku zawierają niejonowe środki powierzchniowo czynne o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH 2 CH 2 , -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku wykazują udział wagowy tego niejonowego środka powierzchniowo czynnego b) 1-10% wagowych, korzystnie 2-8% wagowych, a zwłaszcza 3-6% wagowych. Jako szczególnie korzystne pod względem wydajności - 12 czyszczenia i płukania okazały się niejonowe środki powierzchniowo czynne b) o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O(AO)w-(A'O)x-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A i A' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2CH(CH3), a - w, x oznaczają wartości 0,5-120. Szczególnie korzystne są przy tym środki do maszynowego zmywania naczyń, które charakteryzują się tym, że niejonowy środek powierzchniowo czynny b) wykazuje wzór ogólny R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik CH2CH2, A' oznacza rodnik -CH2CH2-CH2 lub -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 2-40, natomiast x oznacza warto ści 0,5-2. Korzystne są przy tym zwłaszcza środki do maszynowego zmywania naczyń, w których niejonowy środek powierzchniowo czynny wykazuje wzór ogólny R 1 -CH(OH)-CH2O(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwłaszcza 20-40. - 13 Podane długości łańcuchów C oraz stopnie etoksylowania bądź stopnie alkoksylowania poprzednio omówionych niejonowych środków powierzchniowo czynnych stanowią statystyczne wartości średnie, które dla specjalnego produktu mogą być liczbą całkowitą lub ułamkową. Ze względu na sposób wytwarzania produkty handlowe o omówionych wzorach składają się przeważnie nie z jednego przedstawiciela, lecz z mieszanin, z czego mogą wynikać średnie wartości zarówno długości łańcuchów C, jak i stopnie etoksylowania bądź alkoksylowania, a stąd i liczby ułamkowe. Wyżej omówione niejonowe środki powierzchniowo czynne można stosować oczywiście nie tylko jako pojedyńcze substancje, lecz także jako mieszaniny dwóch, trzech, czterech lub więcej środków powierzchniowo czynnych. Jako mieszaniny środków powierzchniowo czynnych określa się przy tym nie mieszaniny niejonowych środków powierzchniowo czynnych, które w całości odpowiadają jednemu z wyżej omówionych wzorów ogólnych, lecz raczej takie mieszaniny, które zawierają dwa, trzy, cztery lub więcej niejonowych środków powierzchniowo czynnych, które można opisać różnymi z wyżej omówionych wzorów ogólnych. Jako dalszy zasadniczy składnik środki do maszynowego zmywania naczyń zawierają korzystnie według wynalazku jedną lub więcej substancji szkieletowych. Do substancji szkieletowych zaliczają się zwłaszcza krzemiany, węglany i organiczne współwypełniacze aktywne. Jako organiczne współwypełniacze aktywne należy wymienić zwłaszcza wielokarboksylany/kwasy wielokarboksylowe, polimeryczne karboksylany, kwas asparaginowy, poliacetale, dekstryny i dalsze organiczne współwypełniacze aktywne. Te klasy substancji będą opisane dalej. Użytecznymi organicznymi substancjami szkieletowymi są np. kwasy wielokarboksylowe stosowane w postaci wolnych kwasów i/lub swoich soli sodowych, przy czym przez kwasy wielokarboksylowe rozumie się kwasy karboksylowe, które zawierają więcej niż jedną kwasową grupę - 14 funkcyjną, i przykładowo są to kwas cytrynowy, kwas adypinowy, kwas bursztynowy, kwas glutarowy, kwas jabłkowy, kwas winowy, kwas maleinowy, kwas fumarowy, kwasy cukrowe, kwasy aminokarboksylowe, kwas nitrylotrioctowy (NTA), o ile tego rodzaju stosowanie nie jest zabronione ze względów ekologicznych, oraz ich mieszaniny. Wolne kwasy mają obok swojego działania jako wypełniacza aktywnego typowo także właściwość składnika zakwaszającego i służą zatem także do nastawiania niższej i łagodniejszej wartości pH środków piorących i czyszczących. Spośród nich należy wymienić tu zwłaszcza kwas cytrynowy, kwas bursztynowy, kwas glutarowy, kwas adypinowy, kwas glukonowy i ich dowolne mieszaniny. Szczególnie korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku zawierają jako jedną z ich zasadniczych substancji szkieletowych cytrynian. Zgodnie w wynalazkiem korzystne są środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku, które charakteryzują się tym, że zawieraj ą 5-60% wagowych, korzystnie 10-50% wagowych, a zwłaszcza 15-40% wagowych cytrynianu. Cytrynian bądź kwas cytrynowy okazały się najskuteczniejszymi substancjami szkieletowymi w mieszaninie ze specyficznymi, hydrofobowo modyfikowanymi kopolimerami i specyficznymi niejonowymi środkami powierzchniowo czynnymi pod względem wydajności czyszczenia, takiej jak wydajność płukania, i hamowania tworzenia się osadów. Zgodnie z wynalazkiem korzystne są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające 560% wagowych, korzystnie 10-50% wagowych, a zwłaszcza 15-40% wagowych cytrynianu, środka bielącego oraz dalej a) kopolimer zawieraj ą cy i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielo- 15 krotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 212 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Dalszymi korzystnymi postaciami wykonania są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające 5-60% wagowych, korzystnie 10-50% wagowych, a zwłaszcza 15-40% wagowych cytrynianu, środka bielącego oraz - 16 dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 , prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 212 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, iii) monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - 17 - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku zawierają korzystnie jako substancję szkieletową krystaliczne krzemiany warstwowe o wzorze ogólnym NaMSixO2x+1.yH2O, w którym M oznacza sód lub wodór, x oznacza liczbę 1,9-22, korzystnie 1,9-4, przy czym szczególnie korzystne wartości dla x wynoszą 2, 3 lub 4, a y oznacza liczbę 0-33, korzystnie 0-20. Stosować można także bezpostaciowe krzemiany sodowe o module Na2O:SiO2 od 1:2 do 1,33, korzystnie od 1:2 do 1:2,8, a zwłaszcza od 1:2 do 1:2,6, które rozpuszczają się korzystnie z opóźnieniem i wykazują wtórne właściwości piorące. W ramach niniejszego wynalazku korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń zawierają 2-15% wagowych, korzystnie 3-12% wagowych, a zwłaszcza 4-8% wagowych krzemianu(ów). Szczególnie korzystne jest stosowanie węglanu(ów) i/lub wodorowęglanu(ów), korzystnie węglanu(ów) litowców, szczególnie korzystnie węglanu sodowego, w ilościach 5-50% wagowych, korzystnie 10-40% wagowych, a zwłaszcza 15-30% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do ciężaru środka do maszynowego zmywania naczyń. Jako substancje szkieletowe odpowiednie są dalej polimeryczne wielokarboksylany i są to np. sole litowców z polikwasem karboksylowym lub polikwasem metakrylowego, np. sole o względnej masie cząsteczkowej 50070000 g/mol. Odpowiednimi polimerami są zwłaszcza poliakrylany, które wykazują korzystnie masę cząsteczkową 2000-20000 g/mol. Dzięki swojej lepszej rozpuszczalności z tej grupy mogą być ponownie korzystne krótkołańcuchowe poliakrylany, które wykazują masy molowe 2000-10000 - 18 g/mol, a szczególnie korzystnie 3000-5000 g/mol. Odpowiednie są dalej kopolimeryczne wielokarboksylany, zwłaszcza kwasu akrylowego z kwasem metakrylowym i kwasu akrylowego lub kwasu metakrylowego z kwasem maleinowym. Jako szczególnie odpowiednie okazały się kopolimery kwasu akrylowego z kwasem maleinowym, które zawierają 50-90% wagowych kwasu akrylowego i 50-10% wagowych kwasu maleinowego. Ich względna masa cząsteczkowa wynosi w odniesieniu do wolnych kwasów na ogół 2000-70000 g/mol, korzystnie 20000-50000 g/mol, a zwłaszcza 30000-40000 g/mol. (Ko)polimeryczne wielokarboksylany można stosować albo w postaci proszku albo jako roztwór wodny. Zawartość (ko)polimerycznych wielokarboksylanów w środkach do maszynowego zmywania naczyń wynosi korzystnie 0,520% wagowych, a zwłaszcza 3-10% wagowych. Korzystne środki do zmywania naczyń według wynalazku zawierają dalej jeden lub więcej środków bielących. Wśród związków służących jako środki bielące, dostarczających w wodzie H2O2, szczególne znaczenie mają nadwęglan sodowy, tetrahydrat nadboranu sodowego i monohydrat nadboranu sodowego. Dalszymi użytecznymi środkami bielącymi są np. nadtlenopirofosforany, nadhydraty cytrynianu oraz dostarczające H2O2 sole nadkwasów lub nadkwasy, takie jak nadbenzoesany, nadtlenoftalany, kwas dinadazelainowy, kwas ftaloiminowy lub dikwas dinaddodekanowy. Dalej stosować można także środki bielące z grupy organicznych środków bielących. Typowymi organicznymi środkami bielącymi są nadtlenki diacylowe, takie jak np. nadtlenek dibenzoilu. Dalszymi typowymi organicznymi środkami bielącymi są kwasy nadtlenowe, przy czym jako przykłady podaje się zwłaszcza alkilokwasy nadtlenowe i arylokwasy nadtlenowe. Zgodnie z wynalazkiem korzystne są środki do maszynowego zmywania naczyń,które charakteryzują się tym, że zawierają 1-20% wagowych, korzystnie 2-15% wagowych, a zwłaszcza 4-12% wagowych nadwęglanu sodowego. Zgodnie z wynalazkiem korzystne są bezfosforanowe - 19 środki do maszynowego zmywania naczyń, które jako substancję szkieletową zawierają 1-20% wagowych, korzystnie 2-15% wagowych, a zwłaszcza 4-12% wagowych nadwęglanu sodowego, oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 212 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik - 20 węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Dalszymi korzystnymi postaciami wykonania są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające jako substancję szkieletową 1-20% wagowych, korzystnie 2-15% wagowych, a zwłaszcza 4-12% wagowych nadwęglanu sodowego, oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej kwasy karboksylowe o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )COOH, w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-12 atomach węgla, prostołańcuchowy lub rozgałęziony, jedno- lub wielokrotnie nienasycony rodnik alkenylowy o 212 atomach węgla, podstawione przez -NH2, -OH lub -COOH rodniki alkilowe lub alkenylowe, jak określono poprzednio, lub oznaczają -COOH lub -COOR 4 , przy czym R 4 oznacza nasycony lub nienasycony, prostołańcuchowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-12 atomach węgla, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, - 21 iii) monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Jako środki bielące można stosować także substancje uwalniające chlor lub brom. Spośród odpowiednich materiałów uwalniających chlor lub brom pod uwagę bierze się np. heterocykliczne N-bromo- i N-chloramidy, np. kwas trichloroizocyjanurowy, kwas tribromoizocyjanurowy, kwas dibromoizocyjanurowy i/lub kwas dichloroizocyjanurowy (DICA) i/lub ich sole z kationami, takimi jak potas i sód. Odpowiednie są również związki hydantoinowe, takie jak 1,3-dichloro-5,5-dimetylohydantoina. Aby przy czyszczeniu w temperaturach 60°C i niższych uzyskać lepsze działanie bielące, środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku mogą zawierać dodatkowo aktywatory bielenia. Jako aktywatory bielenia można stosować związki, które w warunkach perhydrolizy dają alifatyczne kwasy nadtlenokarboksylowe, korzystnie o 1-10 atomach C, a zwłaszcza 2-4 atomach C, i/lub ewentualnie podstawiony kwas nadbenzoesowy. Odpowiednie są substancje, które zawierają grupy O- i/lub N-acylowe o omówionej liczbie atomów C i/lub ewentualnie podstawione grupy benzoilowe. Korzystne są wielokrotnie acylowane alkilenodiaminy, przy czym szczegól- 22 nie odpowiednia okazała się tetra-acetyloetylenodiamina (TAED). Te aktywatory bielenia, a zwłaszcza TAED, stosuje się korzystnie w ilościach do 10% wagowych, zwłaszcza 0,1-8% wagowych, w szczególności 2-8% wagowych, a szczególnie korzystnie 2-6% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całego ciężaru środków zawierających aktywatory bielenia. Dodatkowo do konwencjonalnych aktywatorów bielenia lub zamiast nich można stosować także tzw. katalizatory bielenia. W przypadku tych substancji chodzi o wzmacniające bielenie sole metali przejściowych bądź kompleksy metali przejściowych, takie jak np. kompleksy salenowe lub karbonylowe Mn, Fe, Co, Ru lub Mo, przy czym jako katalizatory bielenia można stosować też kompleksy Mn, Fe, Co, Ru, Mo, Ti, V i Cu z zawierającymi N ligandami tripodowymi oraz amminowe kompleksy Co, Fe, Cu i Ru. Szczególnie korzystnie stosuje się kompleksy manganu o stopniu utlenienia II, III, IV lub VI, które zawierają korzystnie jeden lub więcej makrocyklicznych ligandów z donorowymi grupami funkcyjnymi N, NR, PR, O i/lub S. Korzystnie stosuje się ligandy, które wykazują azotowe, donorowe grupy funkcyjne. Przy tym jest szczególnie korzystne stosowanie katalizatorów bielenia w środkach według wynalazku, które jako wielkocząsteczkowe ligandy zawierają 1,4,7-trimetylo-1,4,7-triazacyklononan (Me-TACN), 1,4,7-triazacyklononan (TACN), 1,5,9-trimetylo-1,5,9-triazacyklododekan (Me-TACD), 2metylo-1,4,7-trimetylo-1,4,7-triazacyklononan (Me/MeTACN) i/lub 2-metylo-1,4,7-triazacyklononan (Me/TACN). Odpowiednimi kompleksami manganu są np. [Μη ΙΙΙ 2(μ-Ο) 1 (μOAc)2(TACN)2](ClO4)2, [Mn III Mn IV ^-O)2^-OAc)i(TACN)2l(BPh4)2, [Mn IV 4X-OkX-OAc)2(TACN)4](ClO4)4, [Mn^-OhX-OAch(Me-TACN)2](ClO4)2, [Mn III Mn IV ^-O)i^-OAc)2(MeTACNh](ClO4)3, [Mn IV 2X-O)3(Me-TACN) 2 (PF6) 2 i [Mn IV 2^-O) 3(Me/Me-TACN)2](PF6)2(OAc=OC(O)CH3). Według wynalazku korzystne są środki do maszyno- 23 wego zmywania naczyń, które charakteryzują się tym, że zawierają dalej katalizator bielenia wybrany z grupy wzmacniających bielenie soli metali przejściowych i kompleksów metali przej ściowych, korzystnie z grupy kompleksów manganu z 1,4,7-trimetylo-1,4,7-triazacyklononanem (Me3TACN) lub 1,2,4,7-tetrametylo-1,4,7-triazacyklononanem (Me4-TACN), ponieważ dzięki poprzednio omówionym katalizatorom bielenia można zwłaszcza znacznie polepszyć wynik czyszczenia. Poprzednio omówione, wzmacniające bielenie kompleksy metali przejściowych, zwłaszcza z centralnymi atomami Mn i Co stosuje si ę w zwykł ych ilo ś ciach, korzystnie w ilości do 5% wagowych, w szczególności 0,0025-1% wagowy, a zwłaszcza korzystnie 0,01-0,30% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całego ciężaru środków zawierających aktywatory bielenia. W specjalnych przypadkach można stosować jednak także więcej aktywatora bielenia. Nieoczekiwanie stwierdzono, że działanie bielące katalizatorów bielenia z grupy wzmacniających bielenie soli metali przej ś ciowych i kompleksów metali przej ś ciowych można zwiększyć przez dodatek hydrofobowo modyfikowanych kopolimerów zawierających kwas. Korzystnym przedmiotem niniejszego zgłoszenia jest zatem bezfosforanowy, zawierający środek bielący środek do maszynowego zmywania naczyń, zawierający a) kopolimer zawieraj ą cy i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub - 24 nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, iii) ewentualnie dalsze monomery, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0, c) cytrynian, d) katalizator bielenia wybrany z grupy wzmacniających bielenie soli metali przejściowych i kompleksów metali przejściowych. Z kilkoma przykładowymi recepturami tego rodzaju korzystnych, bezfosforanowych środków do maszynowego zmywania naczyń można zapoznać się z następującej tablicy: - 25 1 Kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, iii) ewentualnie dalsze monomery, 2 niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Korzystne środki do zmywania naczyń według wynalazku zawierają dodatkowo środek kompleksotwórczy, korzystnie kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy (HEDP) i/lub kwas metyloglicynodioctowy (MGDA). Fosfoniany kompleksotwórcze obejmują obok kwasu 1hydroksyetano-1,1-difosfonowego szereg różnych związków, takich jak np. kwas dietylenotriaminopenta(metylenofosfonowy) (DTPMP). W tym zgłoszeniu korzystne są zwłaszcza hydroksyalkano- bądź aminoalkanofosfoniany. - 26 Spośród hydroksyalkanofosfonianów szczególne znaczenie jako współwypełniacz aktywny ma 1-hydroksyetano-1,1-difosfonian (HEDP) i stosuje się go korzystnie w postaci soli sodowej, przy czym sól disodowa ma odczyn obojętny, a sól tetrasodowa ma odczyn alkaliczny (pH 9). Jako aminoalkanofosfoniany bierze się pod uwagę korzystnie etylenodiaminotetrametylenofosfonian) (EDTMP), dietylenotriaminopentametylenofosfonian (DTPMP) oraz ich wyższe homologi i stosuje się je korzystnie w postaci obojętnie reagujących soli sodowych, np. jako sól heksasodową EDTMP bądź jako sól hepta- i oktasodową DTPMP. Z klasy fosfonianów jako wypełniacz aktywny stosuje się przy tym korzystnie HEDP. Aminoalkanofosfoniany mają ponadto wyraźną zdolność wiązania metali ciężkich. Zgodnie z tym, zwłaszcza wtedy, gdy środki zawierają także środki bielące, może okazać się korzystne stosowanie amino-alkanofosfonianów, a zwłaszcza DTPMP, lub mieszanin omówionych fosfonianów. Korzystny środek do maszynowego zmywania naczyń w ramach tego zgłoszenia zawiera jeden lub więcej fosfonianów z grupy a) kwasu aminotrimetylenofosfonowego (ATMP) i/lub jego soli, b) kwasu etylenodiaminotetra(metylenofosfonowego) (EDTMP) i/lub jego soli, c) kwasu dietylenotriaminopenta(metylenofosfonowego) (DTPMP) i/lub jego soli, d) kwasu 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowego (HEDP) i/lub jego soli, e) kwasu 2-fosfonobutano-1,2,4-trikarboksylowego (PBTC) i/lub jego soli, f) kwasu heksametylenodiaminotetra(metylenofosfonowego) (HDTMP) i/lub jego soli, g) kwasu nitrylotri(metylenofosfonowego) (NTMP) i/lub jego soli. Szczególnie korzystne są środki do maszynowego zmywania naczyń, które jako fosfoniany zawierają kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy (HEDP) lub kwas diety- 27 lenotriaminopenta(metylenofosfonowy) (DTPMP). Środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku mogą zawierać oczywiście dwa lub więcej różnych fosfonianów. Szczególnie korzystne są takie środki do maszynowego zmywania naczyń, które jako fosfoniany zawierają zarówno kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy (HEDP), jak i kwas dietylenotriaminopenta-(metylenofosfonowy) (DTPMP), przy czym stosunek wagowy HEDP do DTPMP wynosi od 20:1 do 1:20, korzystnie od 15:1 do 1:15, a zwłaszcza od 10:1 do 1:10. W korzystnej postaci wykonania niniejszego wynalazku udział wagowy fosfonianu(ów) w całym ciężarze środka do maszynowego zmywania naczyń jest mniejszy niż udział wagowy polimeru(ów) a). Mówiąc inaczej, szczególnie korzystne są takie środki, w których stosunek udziału wagowego polimeru a) do udziału wagowego fosfonianu wynosi od 200:1 do 2:1, korzystnie od 150:1 do 2:1, szczególnie korzystnie od 100:1 do 2:1, całkiem szczególnie korzystnie od 80:1 do 3:1, a zwłaszcza od 50:1 do 5:1. Udział wagowy tych środków kompleksotwórczych, a zwłaszcza suma udziałów wagowych kwasu 1-hydroksyetano1,1-difosfonowego (HEDP) i kwasu metyloglicynodioctowego (MGDA) wynosi korzystnie 0,5-14% wagowych, jeszcze korzystniej 1-12% wagowych, a zwłaszcza 2-8% wagowych. Zgodnie z wynalazkiem szczególnie korzystne są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, - 28 -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik wybrany z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwł aszcza 20-40, c) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy. Z kilkoma przykładowymi recepturami tego rodzaju korzystnych, bezfosforanowych środków do maszynowego zmywania naczyń można zapoznać się z następującej tablicy: 1 Kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w - 29 którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach wę gla, iii) ewentualnie dalsze monomery, 2 niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Poza tym korzystne są bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń,zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawieraj ą cy i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-XR 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach wę gla, iii) polimery zawieraj ą ce grupy kwasu - 30 sulfonowego, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwł aszcza 20-40, c) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy. Całkiem szczególnie korzystne są zwłaszcza środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - 31 - w oznacza wartości i-i20, korzystnie i0-80, a zwłaszcza 20-40, c) i0-50% wagowych cytrynianu, d) 2-i5% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas i-hydroksyetano-i,i-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy. Obok dalej wyżej opisanych składników, takich jak substancja szkieletowa, środek bielący, niejonowy środek powierzchniowo czynny, kopolimer a) i środki kompleksotwórcze, korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń zawierają dalsze składniki, korzystnie substancje czynne z grupy polimerów, enzymów, inhibitorów korozji, substancji zapachowych lub barwników. Do grupy polimerów aktywnych przy praniu lub czyszczeniu zaliczają się np. polimery płuczące i/lub polimery skuteczne jako środki zmiękczające. W środkach piorących lub czyszczących obok polimerów niejonowych można na ogół stosować także polimery kationowe, anionowe i amfoteryczne. „Polimerami kationowymi” w sensie niniejszego wynalazku są polimery, które w swojej cząsteczce zawierają ładunek dodatni. Ten ładunek można realizować np. przez występujące w łańcuchu polimerycznym ugrupowania (alkilo)amoniowe lub inne dodatnio naładowane grupy. Szczególnie korzystne polimery kationowe pochodzą z grup kwaternizowanych pochodnych celulozy, polisiloksanów z grupami czwartorzędowymi, kationowych pochodnych guar, polimerycznych soli dimetylodialliloamoniowych i ich kopolimerów z estrami i amidami kwasu akrylowego i kwasu metakrylowego, kopolimerów winylo-pirolidonu z czwartorzędowymi pochodnymi dialkiloaminoakrylanu i -metakrylanu, kopolimerów winylopirolidon-chlorek metoimidazoliniowy, kwaternizowanych polialkoholi winylowych lub polimerów podanych pod oznaczeniami INCI Polyquaternium 2, Poly-quaternium i7, Polyquaternium i8 i Polyquaternium 27. „Polimery amfoteryczne” w sensie niniejszego wyna- 32 lazku wykazują obok dodatnio naładowanej grupy w łańcuchu polimerycznym dalej także ujemnie naładowane grupy bądź jednostki monomeryczne. W tych grupach może chodzić np. o kwasy karboksylowe, kwasy sulfonowe lub kwasy fosfonowe. Korzystne środki piorące lub czyszczące, a zwłaszcza korzystne środki do maszynowego zmywania naczyń, charakteryzują się tym, że zawierają polimer a), który wykazuje jednostki monomeryczne o wzorze R 1 R 2 C=CR 3 R 4 , w którym każdy rodnik R 1 , R 2, R 3 , R 4 wybiera się niezależnie od siebie spośród wodoru, derywatyzowanej grupy hydroksylowej, liniowych lub rozgałęzionych grup C1-30alkilowych, arylu, podstawionych arylem liniowych lub rozgałęzionych grup C1-30-alkilowych, polialkoksylowanych grup alkilowych, heteroatomowych grup organicznych o co najmniej jednym ładunku dodatnim bez naładowanego azotu, co najmniej jednym kwaternizowanym atomem N lub co najmniej jedną grupą aminową o ładunku dodatnim w częściowym zakresie pH 2-11, lub ich sole, pod warunkiem, że co najmniej jeden rodnik R 1 , R 2 , R 3 , R 4 jest heteroatomową grupą organiczną o co najmniej jednym ładunku dodatnim bez naładowanego azotu, co najmniej jednym kwaternizowanym atomem N lub co najmniej jedną grupę aminową bez ładunku dodatniego. W ramach niniejszego zgłoszenia szczególnie korzystne kationowe lub amfoteryczne polimery zawierają jako jednostkę monomeryczną związek o wzorze ogólnym R 1 R 2 R 4 I I Ii H2C=C-(CH2)x-N + -(CH2)y-C=CH2 X - , I R 3 w którym R 1 i R 4 oznaczają niezależnie od siebie H lub liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 1-6 atomach węgla, R 2 i R 3 oznaczają niezależnie od siebie grupę alkilową, hydroksyalkilową lub aminoalkilową, w których rodnik alkilowy jest liniowy lub rozgałęziony i wykazuje 1-6 atomów węgla, przy czym chodzi korzystnie - 33 o grupę metylową, x i y oznaczają niezależnie od siebie liczby całkowite 1-3. X oznacza przeciwjon, korzystnie przeciwjon z grupy obejmującej chlorek, bromek, jodek, siarczan, wodorosiarczan, metosiarczan, laurylosiarczan, dodecylobenzenosulfonian, p-toluenosulfonian (tozylan), kumenosulfonian, ksylenosulfonian, fosforan, cytrynian, mrówczan, octan lub ich mieszaniny. Korzystne rodniki R 1 i R 4 w powyższym wzorze wybiera się spośród -CH3, -CH2-CH3, -CH2-CH2-CH3, -CH(CH3)-CH3, -CH2-OH, -CH2-CH2-OH, -CH(OH)-CH3, -CH2-CH2CH2-OH, -CH2-CH(OH)-CH3, -CH(OH)-CH2-CH3 i -(CH2CH2-O)nH. Całkiem szczególnie korzystne są polimery, które wykazują kationową jednostkę monomeryczną o powyższym wzorze ogólnym, w którym R 1 i R 4 oznaczają H, R 2 i R 3 oznaczają metyl, a x i y oznaczają każdorazowo 1. Odpowiednią jednostkę monomeryczną o wzorze H2C=CH-(CH2)-N + -(CH3)2-(CH2)-CH=CH2 X - określa się w przypadku, gdy X - = chlorek, także jako DADMAC (chlorek diallilodimetyloamoniowy). Dalsze szczególnie korzystne kationowe lub amfoteryczne polimery zawierają jednostkę polimeryczną o wzorze ogólnym R 1 HC=CR 2 -C(O)-NH-(CH 2 ) x -N + R 3 R 4 R 5 X - , w którym R 1 , R 2 , R 3 , R 4 i R 5 oznaczają niezależnie od siebie liniowy lub rozgałęziony, nasycony lub nienasycony rodnik alkilowy lub hydroksyalkilowy o 1-6 atomach węgla, korzystnie liniowy lub rozgałęziony rodnik alkilowy wybrany spośród -CH3, -CH2-CH3, -CH2-CH2-CH3, -CH(CH3)-CH3, -CH2-OH, -CH2-CH2-OH, -CH(OH)-CH3, -CH2-CH2CH2-OH, -CH2-CH(OH)-CH3, -CH(OH)-CH2-CH3 i -(CH2CH2-O)nH, a x oznacza liczbę całkowitą 1-6. Całkiem szczególnie korzystne w ramach niniejszego zgłoszenia są polimery, które wykazują kationową jednostkę monomeryczną o powyższym wzorze ogólnym, w którym R 1 oznacza H, a R 2 , R 3 , R 4 i R 5 oznaczają metyl, a x oznacza 3. Odpowiednie jednostki monomeryczne o wzorze H2C=C(CH3)2-C(O)-NH-(CH2)x-N + (CH3)3 X - określa się w przypadku, gdy X - = chlorek, także jako - 34 MAPTAC (chlorek metyloakrylamidopropylotrimetyloamoniowy). Zgodnie z wynalazkiem korzystnie stosuje się polimery, które jako jednostki monomeryczne zawierają sole diallilodimetyloamoniowe i/lub sole akrylamidopropylotrimetyloamoniowe. Poprzednio wspomniane polimery amfoteryczne wykazują nie tylko grupy kationowe, lecz także grupy anionowe bądź jednostki monomeryczne. Tego rodzaju anionowe jednostki monomeryczne pochodzą np. z grupy liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych karboksylanów, liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych fosfonianów, liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych siarczanów lub liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych sulfonianów. Korzystnymi jednostkami monomerycznymi są kwas akrylowy, kwas (met)akrylowy, kwas (dimetylo)akrylowy, kwas (etylo)akrylowy, kwas cyjanoakrylowy, kwas winylooctowy, kwas allilooctowy, kwas krotonowy, kwas maleinowy, kwas fumarowy, kwas cynamonowy i jego pochodne, kwasy allilosulfonowe, takie jak np. kwas alliloksybenzenosulfonowy i kwas metallilosulfonowy lub kwasy allilofosfonowe. Korzystne stosowane polimery amfoteryczne pochodzą z grupy kopolimerów alkiloakrylamid/kwas akrylowy, koolimerów alkiloakrylamid/kwas metakrylowy, kopoli-merów alkiloakrylamid/metakrylan metylu, kopolimerów alkilokrylamid/kwas akrylowy/(met)akrylan alkiloamino-alkilu, kopolimerów alkiloakrylamid/kwas metakrylowy/-(met)akyan alkiloaminoalkilu, kopolimerów alkilo-akrylamid/meakrylan metylu/(met)akrylan alkiloaminoalkilu, kopolierów alkiloakrylamid/metakrylan alkilu/-metakrylan alkiloaminoetylu/metakrylan alkilu oraz kopolimerów nienasyconych kwasów karboksylowych, kationowo derywayzowanych nienasyconych kwasów karboksylowych i ewenualnie dalszych jonowych lub niejonogennych monomerów. Korzystnie stosowane polimery obojnacze pochodzą z grupy kopolimerów chlorek akrylamidoalkilotrialkilo- 35 amoniowy/kwas akrylowy oraz ich soli z litowcami i soli amonowych, kopolimerów chlorek alkiloamidoalkilotrialiloamoniowy oraz ich soli z litowcami i soli amonowych oraz kopolimerów metakroleiloetylobetaina/-metakrylan. Korzystne są dalej polimery obojnacze, które obok jednego lub więcej monomerów anionowych zawierają jako kationowe monomery chlorek metakrylamidoalkilotrialkiloamoniowy i chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy. Szczególnie korzystne polimery amfoteryczne pochodzą z grupy kopolimerów metakrylamidoalkilotrialkiloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/kwas akrylowy, kopolimerów chlorek metakrylamidoalkilotrialkiloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/kwas metakrylowy i kopolimerów chlorek metakrylamidoalkilotrialkiloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/(met)akrylan alkilu oraz ich sole z litowcami i sole amonowe. Szczególnie korzystne są polimery amfoteryczne z grupy kopolimerów chlorek metakrylamidopropylotrimetyloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/kwas akrylowy, kopolimerów chlorek metakrylamidopropylotrimetyloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/kwas akrylowy i kopolimerów chlorek metakrylamidopropylotrimetyloamoniowy/chlorek dimetylo(diallilo)amoniowy/(met)akrylan alkilu oraz ich sole z litowcami i sole amonowe. W szczególnie korzystnej postaci wykonania niniejszego wynalazku polimery występują w uprzednio konfekcjonowanej postaci. Do konfekcjonowania polimerów nadają się przy tym m.in. - kapsułkowanie polimerów za pomocą rozpuszczalnych w wodzie lub dyspergujących w wodzie środków powłokowych, korzystnie za pomocą rozpuszczalnych w wodzie lub dyspergujących w wodzie, naturalnych lub syntetycznych polimerów, - kapsułkowanie polimerów za pomocą nierozpuszczalnych w wodzie, topliwych środków powłokowych, korzystnie za pomocą nierozpuszczalnych w wodzie środków powło- 36 kowych z grupy wosków lub parafin o temperaturze topnienia powyżej 30°C, - współgranulowanie polimerów za pomocą obojętnych materiałów nośnikowych, korzystnie za pomocą materiałów nośnikowych z grupy substancji aktywnych przy praniu lub czyszczeniu, szczególnie korzystnie z grupy wypełniaczy aktywnych (substancji szkieletowych) lub współwypełniaczy aktywnych. Środki piorące lub czyszczące zawierają uprzednio omówione kationowe i/lub amfoteryczne polimery korzystnie w ilościach 0,01-10% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całego ciężaru środka piorącego lub czyszczącego. W ramach niniejszego zgłoszenia korzystne są jednak takie środki piorące lub czyszczące, w których udział wagowy kationowych i/lub amfoterycznych polimerów wynosi 0,01-8% wagowych, korzystnie 0,01-6% wagowych, w szczególności 0,01-4% wagowe, szczególnie korzystnie 0,01-2% wagowe, a zwłaszcza 0,01-1% wagowy, każdorazowo w odniesieniu do całego ciężaru środka do maszynowego zmywania naczyń. W celu zwiększenia wydajności prania bądź czyszczenia środków piorących lub czyszczących można stosować enzymy i należą do nich zwłaszcza proteazy, amylazy, lipazy, hemicelulazy, celulazy, perhydrolazy lub oksydoreduktazy oraz korzystnie ich mieszaniny. Te enzymy są zasadniczo pochodzenia naturalnego. Wychodząc z naturalnych cząsteczek do stosowania w środkach piorących lub czyszczących dostępne są lepsze warianty, które można odpowiednio korzystnie stosować. Środki piorące lub czyszczące zawierają enzymy korzystnie w całkowitych ilościach od 1 χ 10 -6 do 5% wagowych w odniesieniu do aktywnej proteiny. Stężenie proteiny można oznaczać za pomocą znanych metod, np. sposobem BCA lub sposobem biuretowym. Spośród proteaz korzystne są proteazy typu subtylizyny i ich przykładami są subtylizyny BPN' i Carlsberg oraz ich dalej opracowane postacie, proteazy PB92, subtylizyny 147 i 309, alkaliczna proteaza z Bacillus - 37 lentus, subtylizyna DY i przyporządkowywane subtylazom, lecz już nie subtylizynom w węższym sensie, enzymy termitaza, proteinaza K i proteazy TW3 i TW7. Przykładami stosowanych według wynalazku amylaz są α-amylazy z Bacillus licheniformis, z B. amyloliquefaciens, z B. stearothermophilus, z Aspergillus niger i A. oryzae oraz polepszone do stosowania w środkach piorących i czyszczących dalsze opracowania poprzednio omówionych amylaz. Dlatego do tego celu należy podkreślić α-amylazę z Bacillus sp. A 7-7 (DSM 12368) i cyklodekstryno-glukanotransferazę (CGTazę) z B. agaradherens (DSM 9948). Zgodnie z wynalazkiem stosować można dalej lipazy lub kutynazy, zwłaszcza dzięki ich aktywnościom rozszczepiania triglicerydów, a także, żeby z odpowiednich prekursorów wytwarzać in situ nadkwasy, i należą do nich np. otrzymywane pierwotnie z Humicola lanuginosa (Thermomyces lanuginosus) bądź dalej opracowane lipazy, zwłaszcza z wymianą aminokwasową D96L. Dalej można stosować np. kutynazy, które pierwotnie wydzielono z Fusarium solani pisi i Humicola insolens. Stosować można dalej lipazy bądź kutynazy, których enzymy wyjściowe wydzielono pierwotnie z Pseudomonas mendocina i Fusarium solanii. Dalej można stosować enzymy, które obejmuje się pojęciem hemicelulazy, i należą do nich np. mannanazy, ksantanoliazy, pektynoliazy (= pektynazy), pektynoesterazy, pektanoliazy, ksyloglukanazy (= ksylanazy), pululanazy i β-glukanazy. W celu zwiększenia działania bielącego można stosować według wynalazku oksydoreduktazy, np. oksydazy, oksygenazy, katalazy, peroksydazy,takie jak fluorowco-, chloro-, bromo-, lignino, glukozo- lub mangano-peroksydazy, dioksygenazy lub lakkazy (fenolooksydazy, polifenolooksydazy). Aby zwiększyć aktywność odnośnych oksydoreduktaz (wzmacniacze) lub aby przy silnie różniących się potencjałach redoks pomiędzy utleniającymi enzymami i zabrudzeniami zapewnić strumień elektronów (mediato- 38 ry), korzystnie dodaje się dodatkowo korzystne organiczne, szczególnie korzystnie aromatyczne związki, oddziaływujące z enzymami. Enzymy można stosować w każdej ustalonej w stanie techniki postaci i należą do nich np. stałe preparaty otrzymane np. drogą granulacji, wytłaczania lub liofilizacji, lub, zwłaszcza w przypadku ciekłych lub żelowych środków, roztwory enzymów, korzystnie możliwie stężone, ubogie w wodę i/lub zadane stabilizatorami. Alternatywnie enzymy można kapsułkować zarówno w przypadku stałej, jak i ciekłej oferowanej postaci, np. drogą suszenia rozpyłowego lub wytłaczania roztworu enzymu razem z korzystnie naturalnym polimerem, lub w postaci kapsułek, np. kapsułek, w których enzymy są zamknięte jak w zestalonym żelu lub kapsułek typu rdzeń-osłonka, w którym rdzeń zawierający enzym jest powleczony warstewką ochronną nieprzepuszczalną dla wody, powietrza i/lub chemikaliów. W nałożonych warstewkach można nanosić dodatkowo dalsze substancje czynne, np. stabilizatory, emulgatory, pigmenty, substancje bielące lub barwniki. Tego rodzaju kapsułki nanosi się znanymi metodami, np. drogą granulacji wstrząsowej lub granulacji przez toczenie lub w procesach ze złożem fluidalnym. Tego rodzaju granulaty, np. przez nanoszenie polimerycznych środków błonotwórczych, są korzystnie ubogie w pył, a dzięki powłoce trwałe podczas magazynowania. Dalej jest także możliwe konfekcjonowanie ze sobą dwóch lub więcej enzymów, tak że pojedynczy granulat wykazuje więcej aktywności enzymatycznych. Proteinę i/lub enzym można chronić, zwłaszcza podczas magazynowania, przed uszkodzeniami, takimi jak np. inaktywacja, denaturacja lub rozpad np. na skutek wpływów fizycznych, utleniania lub rozszczepienia proteolitycznego. W przypadku bakteryjnego uzyskiwania protein i/lub enzymów szczególnie korzystne jest hamowanie proteolizy, zwłaszcza wtedy, gdy środki zawierają także proteazy. Środki piorące lub czyszczące mogą za- 39 wierać w tym celu stabilizatory i wytwarzanie tego rodzaju środków stanowi korzystną postać wykonania niniejszego wynalazku. Jeden lub więcej enzymów i/lub preparatów enzyma5 tycznych, korzystnie stałych preparatów proteazowych l/lub preparatów amylazowych, stosuje się korzystnie w ilościach 0,1-5% wagowych, jeszcze korzystniej 0,2-5% wagowych, a zwłaszcza 0,4-5% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całego środka zawierającego enzymy. Z niektórymi przykładowymi recepturami tego rodzaju korzystnych, bezfosforanowych środków do maszynowego zmywania naczyń można zapoznać się z następujących tablic: 1 Kopolimer zawierający - 40 i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach wę gla, iii) ewentualnie dalsze monomery, 2 niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. Całkiem szczególnie korzystne są zatem bezfosforanowe środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub - 41 rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 222 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0, c) 1,0-6% wagowych enzymu. Całkiem szczególnie korzystne są zwłaszcza środki do maszynowego zmywania naczyń, zawierające a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik - 42 węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwłaszcza 20-40, c) 10-50% wagowych cytrynianu, d) 2-15% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy, f) 1,0-6% wagowych enzymu. Inhibitory korozji szkła zapobiegają występowaniu zmętnień, smug i zadrapań, a także irydyzacji powierzchni maszynowo oczyszczonych szkieł. Korzystne inhibitory korozji szkła pochodzą z grupy soli magnezowych i cynkowych oraz kompleksów magnezowych i cynkowych. Spektrum korzystnych soli cynkowych według wynalazku, korzystnie z kwasami organicznymi, szczególnie korzystnie z organicznymi kwasami karboksylowymi, sięga od soli, które w wodzie są trudno rozpuszczalne lub nierozpuszczalne, a więc wykazują rozpuszczalność poniżej 100 mg/l, korzystnie poniżej 10 mg/l, a zwłaszcza poniżej 0,01 mg/l, po takie sole, które w wodzie wykazują rozpuszczalność powyżej 100 mg/l, korzystnie powyżej 500 mg/l, szczególnie korzystnie powyżej 1 g/l, a zwłaszcza powyżej 5 g/l (wszystkie rozpuszczalności w temperaturze wody 20°C). Do pierwszej grupy soli cynkowych należą np. cytrynian cynkowy, oleinian cynkowy i stearynian cynkowy, a do grupy rozpuszczalnych soli cynkowych należą np. mrówczan cynkowy, octan cynkowy, mleczan cynkowy i glukonian cynkowy. Jako inhibitor korozji szkła szczególnie korzystnie stosuje się co najmniej jedną sól cynkową organicznego kwasu karboksylowego, szczególnie korzystnie sól cynkową z grupy obejmującej stearynian cynkowy, oleinian cynkowy, glukonian cynkowy, octan cynkowy, mleczan cynkowy i cytrynian cynkowy. Korzystne są także rycynolan cynkowy, abietynian cynkowy i szczawian - 43 cynkowy. W ramach niniejszego wynalazku zawartość soli cynkowej w środkach piorących lub czyszczących wynosi korzystnie 0,1-5% wagowych, jeszcze korzystniej 0,2-4% wagowe, a zwłaszcza 0,4-3% wagowe, bądź zawartość cynku w postaci utlenionej (w przeliczeniu na Zn 2+ ) wynosi 0,01-1% wagowy, korzystnie 0,02-0,5% wagowych, zwłaszcza 0,04-0,5% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całkowitego ciężaru środka zawierającego inhibitor korozji szkła. Inhibitory korozji służą do ochrony zmywanych przedmiotów lub maszyny, przy czym w dziedzinie środków do maszynowego zmywania naczyń szczególne znaczenie mają środki do ochrony srebra i stosować można substancje znane z zestawu techniki. Na ogół można stosować przede wszystkim środki do ochrony srebra wybrane z grupy triazoli, benzotriazoli, bisbenzotriazoli, aminotriazoli, alkiloaminotriazoli i soli lub kompleksów metali przejściowych. Szczególnie korzystne do stosowania są benzotriazol i/lub alkiloaminotriazol. Zgodnie z wynalazkiem korzystnie stosuje się 3-amino-5-alkilo-1,2,4triazole bądź ich fizjologicznie zgodne sole, przy czym te substancje stosuje się szczególnie korzystnie w stężeniu 0,001-10% wagowych, korzystnie 0,0025-2% wagowe, a szczególnie korzystnie 0,01-0,04% wagowego. Aby ułatwić rozpad uprzednio przygotowanych wytworów kształtowych, jest możliwe wprowadzanie do nich środków wspomagających rozpad, tzw. środków do rozsadzania tabletek, aby skrócić czasy rozpadu. Te substancje, które dzięki swojemu działaniu określa się także jako „środki spulchniające”, zwiększają przy dostępie wody swoją objętość, przy czym z jednej strony zwiększa się objętość własna (pęcznienie), a z drugiej strony poprzez uwalnianie gazów wytwarza się ciśnienie, które umożliwia rozpad tabletki na mniejsze cząstki. Od dawna znanymi środkami wspomagającymi rozpad są np. układy węglan/kwas cytrynowy, przy czym stosować można także i inne kwasy organiczne. Pęcznieją- 44 cymi środkami wspomagającymi rozpad są np. syntetyczne polimery, takie jak poliwinylopirolidon (PVP) lub polimery naturalne bądź modyfikowane substancje naturalne, takie jak celuloza i skrobia i ich pochodne, alginiany lub pochodne kazeiny. Środki wspomagające rozpad stosuje się korzystnie w ilościach 0,5-10% wagowych, korzystnie 3-7% wagowych, a zwłaszcza 4-6% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całkowitego ciężaru środka zawierającego środek wspomagający rozpad. Jako korzystne środki wspomagające rozpad stosuje się oparte na celulozie środki wspomagające rozpad, tak że korzystne środki piorące lub czyszczące zawierają taki oparty na celulozie środek wspomagający rozpad w ilościach 0,5-10% wagowych, korzystnie 3-7% wagowych, a zwłaszcza 4-6% wagowych. Celulozę stosowaną jako środek wspomagający rozpad stosuje się korzystnie nie w drobnej postaci, lecz przed domieszaniem do prasowanych przedmieszek przeprowadza się je w grubszą postać, np. granuluje lub prasuje. Wielkość cząstek takich środków wspomagających rozpad mieści się przynajmniej powyżej 200 μη, przy czym korzystnie co najmniej 90% wagowych cząstek mieści się w zakresie 300-1600 pm, a zwłaszcza co najmniej 90% cząstek mieści się w zakresie 400-1200 pm. Korzystne środki wspomagające rozpad, a zwłaszcza oparty na celulozie środek wspomagający rozpad, korzystnie w granulowanej, współgranulowanej lub sprasowanej postaci, są zawarte w środkach zawierających środek wspomagający rozpad w ilościach 0,5-10% wagowych, korzystnie 3-7% wagowych, a zwłaszcza 4-6% wagowych, każdorazowo w odniesieniu do całkowitego ciężaru środka zawierającego środek wspomagający rozpad. Zgodnie z wynalazkiem jako środki wspomagające rozpad tabletek można dalej ponadto stosować korzystnie wydzielające gaz układy musujące. Wydzielający gaz układ musujący może składać się z pojedynczej substancji, która przy styczności z wodą uwalnia gaz. Wśród tych - 45 związków należy wymienić zwłaszcza nadtlenek magnezu, który przy styczności z wodą uwalnia tlen. Korzystne układy musujące składają się jednak z co najmniej dwóch składników, które reagują ze sobą z utworzeniem gazu, np. z węglanu i/lub wodorowęglanu litowca oraz ze środka zakwaszającego, który jest odpowiedni do uwalniania z soli litowców w roztworze wodnym dwutlenku węgla. Jako środki zakwaszające, które z soli litowców uwalniają w roztworze wodnym dwutlenek węgla, stosować można np. kwas borowy oraz wodoro-siarczany litowców, diwodorofosforany litowców i inne sole nieorganiczne. Korzystnie stosuje się jednak organiczne środki zakwaszające, przy czym szczególnie korzystnym środkiem zakwaszającym jest kwas cytrynowy. W układzie musującym korzystne są środki zakwaszające z grupy organicznych di-, tri- i oligokwasów karboksylowych bądź ich mieszanin. Jako olejki perfumeryjne bądź substancje zapachowe można stosować w ramach niniejszego wynalazku pojedyńcze związki substancji zapachowych, np. syntetyczne produkty typu estrów, eterów, aldehydów, ketonów, alkoholi i węglowodorów. Korzystnie stosuje się jednak mieszaniny różnych substancji zapachowych, które razem dają przyjemną nutę zapachową. Takie olejki perfumeryjne mogą zawierać także naturalne mieszaniny substancji zapachowych, takie jakie są dostępne ze źródeł roślinnych, np. olej sosnowy, olejek cytrusowy, jaśminowy, paczuli, różany i ilangowy. Substancje zapachowe można przetwarzać bezpośrednio, przy czym jednak jest także korzystne nanoszenie substancji zapachowych na nośniki, które dzięki spowolnionemu uwalnianiu substancji zapachowych zapewniają długo utrzymujący się zapach. Jako takie materiały nośnikowe sprawdziły się np. cyklodekstryny, przy czym kompleksy cyklodekstryna-środek perfumeryjny można powlekać dodatkowo jeszcze dalszymi substancjami pomocniczymi. Korzystne barwniki, których wybór nie sprawia specjaliście żadnych trudności, mają wysoką trwałość - 46 podczas przechowywania i niewrażliwość na pozostałe składniki środków i na światło oraz nie wykazują żadnego wyraźnego powinowactwa do podłoży poddawanych obróbce środkami zawierającymi barwniki, żeby ich nie zabarwiać. Środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku mogą występować w stałej lub ciekłej konfekcjonowanej postaci, a także jako mieszanina stałych i ciekłych oferowanych postaci. Jako stałe oferowane postacie nadają się zwłaszcza proszki, granulaty, produkty wytłaczania lub produkty prasowania, a zwłaszcza tabletki. Ciekłe oferowane postacie oparte na wodzie i/lub organicznych rozpuszczalnikach mogą występować w postaci zagęszczonej, np. w postaci ż elów. Środki według wynalazku można konfekcjonować jako produkty jednofazowe lub wielofazowe.Korzystne są zwłaszcza środki do maszynowego zmywania naczyń o jednej, dwóch, trzech lub czterech fazach. Szczególnie korzystne są środki do maszynowego zmywania naczyń, które charakteryzują się tym, że występują one w postaci uprzednio przygotowanej jednostki dozowania o jednej lub więcej fazach. Poszczególne fazy wielofazowych środków mogą wykazywać takie same lub różne stany skupienia, przy czym korzystne są zwłaszcza środki do maszynowego zmywania naczyń, które wykazują co najmniej dwie różne fazy stałe i/lub co najmniej dwie fazy ciekłe i/lub co najmniej jedną fazę stałą i co najmniej jedną fazę ciekłą. Środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku konfekcjonuje się korzystnie wstępnie w jednostki dozujące, które zawierają korzystnie ilość substancji aktywnej przy praniu lub czyszczeniu, konieczną do procesu czyszczenia. Korzystne jednostki dozujące wykazują ciężar 12-30 g, korzystnie 14-26 g, zwłaszcza 15-22 g. Objętość poprzednio omówionych jednostek dozujących oraz ich kształt przestrzenny wybiera się szczególnie korzystnie w taki sposób, aby zapewniona była - 47 podatność na dozowanie uprzednio konfekcjonowanych jednostek poprzez komorę dozującą zmywarki do naczyń. Objętość jednostki dozującej wynosi 10-35 ml, korzystnie 12-30 ml, a zwłaszcza 15-25 ml. Środki do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku, a zwłaszcza uprzednio przygotowane jednostki dozujące wykazują szczególnie korzystnie rozpuszczalną w wodzie osłonkę. Przedmiotem niniejszego wynalazku jest dalej sposób czyszczenia naczyń w zmywarce do naczyń z zastosowaniem środków do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku, przy czym środki do maszynowego zmywania naczyń dozuje się korzystnie do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń podczas realizacji programu zmywania naczyń, przed rozpoczęciem cyklu zmywania głównego lub podczas cyklu zmywania głównego. Dozowanie bądź wprowadzanie środka według wynalazku do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń może następować ręcznie, przy czym jednak środek dozuje się do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń korzystnie za pomocą komory dozującej zmywarki do naczyń. W toku procesu czyszczenia korzystnie nie dozuje się do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń żadnego dodatkowego zmiękczacza wody i żadnego dodatkowego środka płuczącego. Jak opisano na wstępie, środki według wynalazku odznaczają się w porównaniu z tradycyjnymi środkami do maszynowego zmywania naczyń lepszym działaniem płuczącym. Zatem dalszym przedmiotem niniejszego zgłoszenia jest zastosowanie środka do maszynowego zmywania naczyń według wynalazku jako środka płuczącego przy maszynowym zmywaniu naczyń. Przykłady W pierwszej próbie czyszczenia zabrudzone naczynia zmywano w zmywarce do naczyń z 21 g bezfosforanowego środka do maszynowego zmywania naczyń E2 bądź 21 g bezfosforanowego środka do maszynowego zmywania naczyń E1 przy twardości wody 21°dH. Ze składem zastosowanego środka do zmywania naczyń - 48 można zapoznać się z następującej tablicy: 1 hydrofobowo modyfikowany kopolimer 2 polialkoksylowany alkohol tłuszczowy o wzorze ogólnym C12-18-(EO)1-6-(PO)1-6-(EO)1-6-OH 3 mieszany hydroksyeter o wzorze ogólnym C6-24-CH(OH)CH2O-(EO)20-120-C2-26. Ogólny obraz zmywanego materiału oceniano za pomocą przedstawionej niżej skali oceny. Wyniki są przedstawione w niżej podanej tablicy (podane wartości wynikają jako wartości średnie z 3 prób). Skala oceny czyszczenia: od 10 = brak zabrudzenia do 0 = silne zabrudzenie (wartość średnia z siedmiu specyficznych zabrudzeń) Skala oceny zmywania: od 10 = brak tworzenia kropel do 0 = silne tworzenie się kropel. Henkel AG Co. KGaA Zastępca: - 49 OK II-12/P31659PL00 EP 2 115 113 B1 Zastrzeżenia patentowe 1. Bezfosforanowy środek do maszynowego zmywania naczyń, zawierający substancję szkieletową, środek bielący oraz dalej a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależ nie od siebie -H, -CH 3 lub -C 2 H 5 , X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 222 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, (iii) ewentualnie dalsze monomery, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-(A'O)x-(A''O)y-(A'''O)z-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A, A', A'' i A''' oznaczają niezależnie od siebie rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), -CH2-CH2-CH2-CH2, -CH2-CH(CH3)-CH2-, -CH2-CH(CH2-CH3), - w, x, y i z oznaczają wartości 0,5-120, przy czym x, y i/lub z mogą oznaczać także 0. 2. Środek do maszynowego zmywania naczyń według zastrz. - 50 1, znamienny tym, że udział wagowy kopolimeru a) wynosi 4-18% wagowych, korzystnie 6-15% wagowych, a zwłaszcza 6-12% wagowych. 3. Bezfosforanowy środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że kopolimer a) zawiera jako monomery iii) monomery zawierające grupy kwasu sulfonowego. 4. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że udział wagowy niejonowego środka powierzchniowo czynnego b) wynosi 1-10% wagowych, korzystnie 2-8% wagowych, zwłaszcza 3-6% wagowych. 5. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że niejonowy środek powierzchniowo czynny b) wykazuje wzór ogólny R 1 -CH(OH)CH=2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej -CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwłaszcza 20-40. 6. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawiera 5-60% wagowych, korzystnie 10-50% wagowych, a zwłaszcza 15-40% wagowych cytrynianu. 7. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawie-ra 1-20% wagowych, korzystnie 2-15% wagowych, a zwłaszcza 4-12% wagowych nadwęglanu sodowego. 8. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że środek zawiera dalej środek kompleksotwórczy, korzystnie kwas 1hydroksyetano-1,1-difosfonowy i/lub kwas metyloglicynodioctowy. - 51 9. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, zawierający a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH 3 lub -C 2 H 5 , X oznacza ewentualnie istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwłaszcza 20-40, c) 10-50% wagowych cytrynianu, d) 2-15% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy. 10. Środek do maszynowego zmywania naczyń według jednego z poprzednich zastrzeżeń, zawierający a) kopolimer zawierający i) monomery z grupy obejmującej jedno- lub wielokrotnie nienasycone kwasy karboksylowe, ii) monomery o wzorze ogólnym R 1 (R 2 )C=C(R 3 )-X-R 4 , w którym R 1 -R 3 oznaczają niezależnie od siebie -H, -CH3 lub -C2H5, X oznacza ewentualnie - 52 istniejącą grupę odstępnikową, którą wybiera się spośród -CH2-, -C(O)O- i -C(O)-NH-, a R 4 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony rodnik alkilowy o 2-22 atomach węgla lub nienasycony, korzystnie aromatyczny rodnik o 6-22 atomach węgla, b) niejonowy środek powierzchniowo czynny o wzorze ogólnym R 1 -CH(OH)CH2O-(AO)w-R 2 , w którym - R 1 oznacza prostołańcuchowy lub rozgałęziony, nasycony lub jedno- bądź wielokrotnie nienasycony rodnik C6-24-alkilowy lub -alkenylowy, - R 2 oznacza liniowy lub rozgałęziony rodnik węglowodorowy o 2-26 atomach węgla, - A oznacza rodnik z grupy obejmującej CH2CH2, -CH2CH2-CH2, -CH2-CH(CH3), a - w oznacza wartości 1-120, korzystnie 10-80, a zwł aszcza 20-40, c) 10-50% wagowych cytrynianu, d) 2-15% wagowych nadwęglanu sodowego, e) 2-8% wagowych środka kompleksotwórczego z grupy obejmującej kwas 1-hydroksyetano-1,1-difosfonowy i kwas metyloglicynodioctowy, f) 1,0-6% wagowych enzymu. 11. Sposób czyszczenia naczyń w zmywarce do naczyń z zastosowaniem środków do maszynowego zmywania naczyń według jednego z zastrz. 1-10. 12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że w toku procesu czyszczenia do wewnętrznej przestrzeni zmywarki do naczyń nie dozuje się żadnego dodatkowego zmiękczacza wody i żadnego dodatkowego środka płuczącego. Henkel AG Co. KGaA Zastępca: